De Ceuvel

We zijn nu al enkele weken terug van onze leerrijke uitstap richting Amsterdam en Rotterdam. Twee projecten zouden we toch nog graag extra in de verf zetten omdat we deze zo de moeite vonden. In deze blogpost beginnen we met De Ceuvel.

Na een lange fietstocht door Amsterdam-Noord kwamen we aan bij De Ceuvel. Omdat we toch al een hele tijd op de fiets zaten was bij enkelen de nood hoog. Terwijl we de site verkenden, ontdekten we al snel dat het café werd verbouwd. We waren om die reden genoodzaakt aan te kloppen bij enkele bedrijven die daar gevestigd zijn voor onze sanitaire stop. Door deze toevalligheid zijn we heel wat te weten gekomen over deze unieke plek.

De locatie van De Ceuvel was een voormalige scheepswerf. Doordat deze zo vervuild en verlaten was, diende de kans voor een nieuwe invulling zich aan. De grond werd 10 jaar ter beschikking gesteld en in 2012 diende een groep architecten, Space & Matter genaamd, het winnende plan in. Het project hield in dat men met behulp van oude woonboten, een ‘verboden tuin’ en een groep interessante mensen een creatieve plek zou ontwikkelen in Amsterdam-Noord.

De bedoeling van deze onderneming is om de hele locatie na 10 jaar schoner terug te geven aan de stad Amsterdam. Dit zal gebeuren door middel van het ontwikkelen van een zuiverend park. Het aanleggen van een ‘verboden tuin’ zal hierbij een grote rol spelen omdat deze zal zorgen voor de zuivering van de vervuilde bodem. Zo worden er onder anderen hyperaccumulatoren en excluders in geplaatst. Deze plantensoorten nemen metalen gemakkelijk in zich op. Ook een biovergistingsinstallatie zal zijn werk doen door de biomassa om te zetten in energie.

De woonboten werden tweedehands verkregen door woonbootbewoners. De toekomstige huurders verbouwden eigenhandig hun boot. Daarna werden ze op het land getild. Er ontstond een ‘haven’ die vol kwam te liggen met atelierboten en de planten zorgden voor een zee van groen. Uiteraard werden er ook steigers voorzien die je De Ceuvel op een dynamische manier laat ervaren.

 Naast de woonboten waarin bedrijven zich vestigen zijn er ook andere boten en interessante plaatsen op de site. Er zijn 3 boten die vrij zijn voor verhuur. Je kan er vergaderingen, presentaties, workshops, werksessie,… houden met je bedrijf. Een andere fijne plaats is het café de Ceuvel. Al hun producten zijn duurzaam, biologisch, fairtrade of van lokale oorsprong. Het café zal ook zorgen voor de catering als er een ruimte verhuurd wordt.

Het resultaat van deze onderneming is een creatieve werkplek gericht op duurzaamheid met plaats voor cultuur, voor een hapje en een drankje. Het heeft zich ontwikkeld tot één van de meest unieke stedelijke experimenten in Europa.

Als het van ons afhangt, zeker een bezoekje waard!

Advertenties

Tweedaagse Rotterdam, Amsterdam en omstreken

Dinsdag 02/11, 5u30, de wekker gaat af. Tijd om op te staan, boterhammetjes smeren, tas nog een laatste keer nakijken, een laatste koffie drinken om goed wakker te worden en dan is het tijd om de deur dicht te slaan , want vandaag vertrekken we op tweedaagse.

Zo zag iedereen zijn dinsdagochtend er ongeveer uit. Het is met vermoeide oogjes, maar vol enthousiasme dat we op de bus stapten richting onze eerste stop.
Het eerste puntje op de planning was Colijnsplaat, een typisch Polderdorpje in Zeeland waar aquacultuur ontwikkeld wordt. We hebben geleerd wat aquacultuur precies inhoudt en waarom Doel-land daar ideaal voor zou zijn. Daarna zijn we verder gereden door het mooie polderlandschap tot aan de Rotterdamse haven.
De haven van Rotterdam toont veel gelijkenissen met de haven van Antwerpen, maar op sommige vlakken werd de problematiek wel anders aangepakt. Onze eerste echte stop was in het dorpje Rozenburg, maar we heel goed ontvangen werden. Rozenburg is een dorp midden in het havengebied, het wordt letterlijk omsingeld door haven en industrie. Toch is het er daar zeer aangenaam wonen en het bewonersaantal blijft stabiel. Daarna zijn we doorgereden naar een tweede dorpje in havengebied: Pernis. Ook daar werden we royaal ontvangen. Pernis kent een gelijkaardige situatie als Rozenburg, het ligt ook midden in industrie- en havengebied, maar daar merk je niets van. Wat we geleerd hebben in deze twee dorpen is heel interessant binnen ons project, want het is net wat er in Doel niet lukt.

Het was dan tijd om naar Rotterdam centrum te vertrekken, deze keer niet met de bus, maar met de boot! Dat gaf ons een prachtig zicht op de Erasmusbrug en op Kop van Zuid, een nieuwe wijk in Rotterdam. In Rotterdam worden we ontvangen in het OMI- Office for Metropolitan Information door Tim Peeters, architect bij ZUS. Hij heeft ons wat meer verteld over wat ZUS heeft gedaan en nog altijd doet voor de stad Rotterdam en in het bijzondere De Luchtsingel, een voetgangersbrug die een parcours aflegt in de stad en die nieuwe initiatieven stimuleert. Rotterdam is een jonge stad waar tijdelijke, experimentele projecten ruimte krijgen voor ontwikkeling.
Na die theoretische kennismaking met het huidige Rotterdam, was het tijd om dat in de praktijk te ervaren. We kregen tijd om de stad te verkennen en kennis te maken met een aantal kenmerkende projecten: de Kubuswoningen (Piet Blom), de Markthal (MVRDV), station Rotterdam Centraal… Dat was het dan voor Rotterdam, op naar het noorden!

Donderdag 03/11 ging de wekker weer vroeg af (te vroeg voor velen van ons), want om 8u vertrokken we terug met de bus richting… Almere! Almere is een geplande stad aan de rand van Amsterdam. Het masterplan werd begin jaren ’70 getekend door OMA, het bureau van Rem Koolhaas. Daar hebben we onder andere het theater van Sanaa bezocht die deels op het water ligt. Na deze korte stop zaten we weer op de bus richting Amsterdam waar er verschillende dingen op de planning stonden.
Als eerste op het programma: de Floating Houses van Marlies Rohmer op Ijburg. Het is zoals de naam het al zegt, een drijvende huizencomplex op het water. Alle huizen hebben dezelfde ‘footprint’ van ongeveer 6x10m, een deel ontworpen door het bureau van Rohmer en het andere deel werd ontworpen door allemaal verschillende architecten. Het nauwe contact met het water geeft het gevoel dat we midden in de natuur zijn, terwijl het centrum van Amsterdam maar 15 minuten fietsen is.
Op de middag werden we ontvangen in het ARCAM – Architectuur Centrum Amsterdam waar we wat meer info kregen over de betekenisvolle gebeurtenissen van Amsterdam.

Daarna was het tijd om de Nederlander in ons naar boven te halen! Er werden namelijk fietsen geregeld voor ons en het is met een grote bende van 55 fietsers dat we Amsterdam onveilig maakten.
We vertrokken met onze fietsen niet ver van het NEMO, het science museum van Renzo Piano. We reden langs het Centraal Station en daar namen we een veerboot naar het IJ. We reden voorbij de indrukwekkende A’dam Toren (Arthur Staal) naar de NDSM-werf (Nederlandse Dok en Scheepsvaartmaatschappij). Een oud industrie terrein die werd omgevormd tot een plaats waar creatievelingen hun fantasie de vrije loop kunnen laten gaan. MTV en Hema hebben daar onder andere hun hoofdkantoren en we vinden daar ook containerwoningen terug. We reden 100m verder en daar stond Kraanspoor, het kantoor van OTH-Architecten, een groot, transparant volume bovenop een oude kraanspoor van 270m lang.
Nadat we daar effen stil hadden gestaan, reden we verder naar een ander creatief initiatief: De Ceuvel. De Ceuvel is een site aan de dokken van de oude haven van Amsterdam waar de grondvervuiling heel hoog ligt. Als oplossing hierop werd er een verhoogd wandelpad ontworpen met daartussen oude boten omgevormd tot kantoren. Dit tijdelijk project (10 jaar) biedt mooie kantoorruimtes aan, aan kleine of grotere ondernemers. We zetten onze tocht verder en reden door Borneo en Sporenburg, nieuwe Amsterdamse wijken met heel interessante architectuur.

Het begon toen donker te worden, dus tijd om de fietsen terug in te leveren en weer lekker op te warmen in het ARCAM waar Pieter Veen op ons stond te wachten. Pieter Veen is landschapsarchitect en hij heeft enkele jaren geleden een bureau opgericht: Circular Landscapes. Pieter heeft ons wat wakker geschud over de problematiek die nu heerst in de economische sector en meer bepaald in de landbouwsector en hij heeft ons nieuwe, interessante ideeën getoond en geduid. Er kwamen enkele dingen aan bod die we zeker kunnen toepassen binnen Doel-land.

Toen was het tijd om huiswaarts te keren. Het waren twee leerrijke dagen, dus het was moe maar voldaan dat we op de bus stapten, terug naar Gent!

Zoals u hier net hebt kunnen lezen, was het een goed gevulde tweedaagse. We hebben enorm veel bijgeleerd en we hebben ook heel veel inspiratie opgedaan voor Doel-land.
Deze reis was wel onmogelijk geweest zonder onze docent Pascal Francois en ons reisteam! Zij hebben alles tot in de puntjes georganiseerd. Jullie zijn super bedankt!

Jeroen Janssen

 

Van striptekenaar in Rwanda naar dorpstekenaar van Doel…

“Tu vas me montrer l’océan en ne me racontant qu’une goutte” het is met die zin van Patrick de Saint Exupéry, hoofdredacteur van XXI, dat het grote liefdesverhaal tussen Jeroen Janssen en Doel begon.
Jeroen Janssen, afgestudeerd aan het Sint Lukasinstituut richting Vrije Grafiek, begon als striptekenaar in Rwanda. Die striptekeningen stelde hij voor aan Patrick de Saint Exupéry, de hoofdredacteur van het tijdschrijft XXI, een Frans tijdschrijft waar er in iedere uitgave plaats is voor een stripverhaal van dertig pagina’s. Patrick de Saint Exupéry vond het werk van Janssen zeer interessant, maar hij wilde een ander verhaal, dat van een exotisch land. En toen heeft hij die heel belangrijke woorden gezegd: ‘Tu vas me montrer l’océan en ne me racontant qu’une goutte’.

Die zomer vertrok Jeroen Janssen samen met zijn vrouw met de fiets naar Doel. Hij begon het dorp, de omgeving, de mensen … te tekenen en keerde die zomer meerdere keren terug. Van die ene zomer in Doel maakte hij een stripverhaal, die in 2011 in XXI verscheen.

arton595
Jeroen Janssen in XXI http://www.revue21.fr/tous_les_numeros#n-16_doel-au-bout-de-la-flandre

Maar één zomer in Doel was voor hem niet genoeg. Er waren nog veel meer verhalen die hij nog niet had gehoord, veel meer mensen die hij nog niet had getekend. Toen stapte hij wel van het stripformaat af, want de schetsen die hij ter plaatste maakte vond hij veel interessanter.
Hij keerde zo elke keer terug, het liefst met de fiets (vanuit Gent!) want de weg ernaar toe is ook een belangrijk deel van het verhaal voor Janssen. Elke keer met zijn schetsboeken en zijn pennenzakken ging hij in het dorp gaan zitten, praatte hij met de mensen en dat legde hij allemaal vast op papier. Na enkele jaren is hij een deel van het dorp geworden, heeft hij een hechte band gecreëerd met de bewoners, heeft hij naar vele verhalen geluisterd.
Die verhalen en tekeningen heeft hij in 2013 gebundeld in DOEL, waar het vooral draait rond de mensen. Mensen zoals Marcella en Sjarel die vroeger een electrowinkel hadden in Doel, die nu jammer genoeg is afgebrand. Maar ook Jeanne en Jerome, Marina, Sabine en Frans hebben hun eigen verhaal die in het boek terugkomt.  Het huis van Frank, het enige huis dat nog geen eigendom is van de havenmaatschappij krijgt ook een pagina in dit grote verhalenbundel.

Jeroen Janssen keert nog altijd regelmatig terug naar Doel. Nog altijd met de fiets, met schetsboeken en pennenzakken in zijn tas, om te gaan tekenen, maar vooral om een bezoek te brengen aan de Doelenaars die vrienden zijn geworden.

Je kan Jeroen Janssen terugvinden op Facebook of op zijn website.

Week 5: Kennis wordt gedeeld

Week 5 stond in het teken van kennis delen.
In de voormiddag leerden we veel bij van de twee lezingen. De eerste lezing was van Jeroen Janssen, dorpstekenaar van Doel die na een aantal jaren een hechte band heeft gecreëerd met de Doelenaars. Hij heeft ons dus vooral veel verteld over de mensen die hij daar allemaal heeft ontmoet, want dat is hetgeen dat hem het meest interesseert als kunstenaar.
Wil je weten hoe hij in Doel is geraakt, hoe hij te werk gaat en wat hem nog bezighoudt?
Ons volgend artikel zal volledig aan hem en zijn werk besteed worden.
De tweede lezing was van een heel andere aard. Onze gast was namelijk Hans Bock, coördinator Linker Oever voor de gemeente Beveren. Hij heeft ons een mooi overzicht gegeven van de geschiedenis van het ruimtelijk kader van Doel. Aan de hand van hele goede en duidelijke kaarten werd ons duidelijk wat de plannen van de haven en de overheid zijn geweest doorheen de jaren. We hebben ook bijgeleerd over het GRUP (gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan) en de nieuwe complexe projecten.
De gemeente Beveren is de andere partij in de problematiek van Doel-Land. Het was dus zeer leerrijk om hun standpunt te horen.
Als u meer te weten wil komen over complexe projecten en de ingediende alternatieven voor de havenuitbreiding kan u een kijkje nemen op: Extra Container Capaciteit Antwerpen .
Het waren twee lezingen over twee totaal verschillende onderwerpen met een heel andere kijk op de situatie, maar we hebben van beiden veel geleerd.

14479517_1239766739418859_1039584912342301630_n
Schets die Jeroen Jassen maakte tijdens de lezing van Hans De Bock. Neem zeker een kijkje op zijn Facebookpagina https://www.facebook.com/DorpstekenaarDoel/?fref=ts

Na die twee boeiende lezingen was het tijd voor de eindpresentatie van onze onderzoeken. De tien verschillende thema’s hadden alle tot nu toe verzamelde informatie samen gebundeld op verschillende posters op A1 formaat. Het lokaal werd omgetoverd tot een ware tentoonstellingsruimte over Doel-Land. U kunt binnenkort dat resultaat digitaal terugvinden op onze website. We laten het u zeker weten, van zodra het online staat.
Naar aanleiding van het onderzoek en de gevonden informatie moest ieder groepje een visie opstellen voor de verdere ontwikkeling van Doel en de Polders. Er kwamen heel diverse ideeën aan bod, van satellietsteden tot ringdijken, maar ook het gedeeltelijk laten overstromen van het gebied en open musea kwamen aan bod. Die visies worden nu per team nog verder uitgewerkt en hopelijk komt er na het samenbrengen van de verschillende ideeën, een sterk masterplan uit voor Doel-Land.

Volgende week (2 en 3 november) brengen we een bezoek aan Rotterdam en Amsterdam. U mag dus zeker een verslag verwachten van die tweedaagse!

Week 4: De thema’s opgelijst.

Na ons bezoek aan Doelland hebben we een beter beeld gekregen van alles wat er daar gaande is. Maar voor we aan de opdracht kunnen starten, moet er nog heel veel onderzocht worden. Dat gebeurt in verschillende groepen, elk met een eigen thema.

Alles komt aan bod, van economie tot grondonderzoek, maar ook culturele zaken zoals verhalen en erfgoed krijgen een belangrijke rol. Er zijn in totaal tien verschillende thema’s, die werden de laatste twee weken onderzocht en er kwam al veel nieuwe informatie naar boven.

Op donderdag 27 oktober is het tijd voor de presentatie van het eindresultaat.
Ben je daarnaar benieuwd? Houd zeker onze blog in de gaten!

Als voorproefje krijgen jullie hier een overzicht van de verschillende thema’s en wat ze precies inhouden:

Drijvende Haven

Dit thema bespreekt de thematiek van de haven van Antwerpen. Zijn geschiedenis (de verschillende verschuivingen en uitbreidingen die er zijn geweest ), hoe het nu zit met de uitbreiding en hoe het in de toekomst zou kunnen evolueren.
De haven speelt de hoofdrol in de problematiek van Doel-Land, een goed inzicht ervan is dus noodzakelijk om verder te kunnen .

Water en Bodem

In het ‘Water en Bodem’- team wordt er gekeken naar drie  aspecten: bodemsamenstelling en beïnvloeding door landbouw, watergebruik en -vervuiling door de haven en het verschijnsel van eb en vloed (ruimtelijke dynamiek, overstromingen, ontstaan slik en schorre, …). Verzilting, zout, brak en zoet: in de polders proef je het zout in de wind en op het land.

Slib en Bagger

Het thema ‘Slib en Bagger’ sluit nauw aan bij ‘Water en Bodem’, maar zij onderzoeken hoe het precies zit met de slib in de regio. Hoe het gebaggerd wordt en waar het dan terecht komt.

Veiligheid en Dijken

De groep ‘Veiligheid en Dijken’ bekijkt  enerzijds naar de waterbeheersing, het ontstaan van de dijken, de verschillende soorten dijken en hun landschappelijk impact. Sigmaplan, alternatieve dijken / waterbeheersing, een polder kan niet zonder of toch…

Aan de andere kant kijken ze naar de verschillende veiligheidsmaatregelen in de regio: de veiligheid omtrent de kerncentrale, de verschillende veiligheidsdiensten, wat er wordt gedaan tegen vandalisme…

Voeding en Energie

Voeding en energie zijn twee belangrijke economische motoren van de streek. Vroeger zorgde turf voor de nodige energie, nu heeft de kerncentrale het overgenomen. Landbouw en voedselproductie heeft doorheen de geschiedenis een belangrijke rol gespeeld in Doel-Land. Dit team onderzoekt hoe het vroeger was, hoe het nu is en hoe het verder zou kunnen gaan.

Polderkapitalisme

De impact van diverse economische win modellen hebben de  streek onmiskenbaar bepaald. Dit team brengt dit in kaart maar  onderzoekt ook hoe het in de toekomst kan, wat na de kerncentrale? Invloed van verzilting? Herbestemming van gronden? . . .

Schuur en Schaal

Eén van de belangrijkste actoren in het erfgoed verhaal zijn de schuren. Ze zijn niet weg te denken uit het Polderlandschap. Vooral hun schaal valt op, in dit vlakke land steken ze duidelijk boven alle andere seculiere bebouwing uit en dat heeft een goede reden…

Natuur en Dieren

Het poldergebied wordt natuurlijk ook gekenmerkt door zijn prachtige natuur en grote diversiteit aan diersoorten. Het thema ‘Natuur en Dieren’ bekijkt dit, maar onderzoekt ook de problematiek van de niet onbesproken ‘natuurcompensaties’

Kerk en Leven

‘Kerk en Leven’ onderzoekt het dagdagelijkse leven van de bewoners uit Doelland. Waar doen die mensen hun boodschappen, welke route gebruiken ze iedere dag? …
Vroeger speelde de Kerk een belangrijke rol in dat dagdagelijkse leven, maar hoe zit dat nu? … en wat met de kerken?

Relicten en Verhalen

Dit is het thema dat draait rond  perceptie: welk is het beeld dat van Doel-Land bestaat ? In binnen- en buitenlands pers, hoe denken de bewoners erover? Hoe zien wij, buitenstaanders, de streek?  Welke zijn de kleine en grote verhalen? In een  streek die zo dikwijls diep in het hart werd geraakt tieren de verhalen welig.

Nog enkele sfeerbeelden …

Verloren Verhalen

Op 5 en 6 oktober hebben wij, de 3e bachelors 2016-2017, voor het eerst kennisgemaakt met Doel en de Polders. Een gebied die we hebben gedoopt tot Doelland. Die tweedaagse stond in het teken van ontdekkingen. Het ontdekken van de streek, van Doel, maar ook het ontdekken van nieuwe verhalen, namelijk die van Benjamin en Katrin. Zij verzamelen objecten die een verhaal vertellen, het verhaal van Doel en het Poldergebied.

Er werd ons tijdens die tweedaagse gevraagd om ook “verhalenverzamelaars” te worden. We moesten elk een object/relict zoeken die onze kijk op de Polderproblematiek kenmerkte. Na twee dagen kwamen er heel diverse voorwerpen op tafel, gaande van een maiskolf tot een oude foto gevonden in een verlaten huis. Het waren niet alleen verschillende objecten, ook de verhalen erachter verschilden van persoon tot persoon.

Deze objecten en verhalen werden omgetoverd tot ware museumstukken zodat ze zo een plaatsje konden krijgen in het PolderMAS, de “Grot van Ali Baba” van de Polders met Benjamin in de rol van Ali Baba.

Hier hebben we een selectie van vier relicten. De mooiste objecten met een nog mooier verhaal.

“Het Verlaten Telefoonboek” – Laura De Meyer

Telefoongids 2017

Gloednieuwe dikke gids waarin 54 Doelse telefoonnummers te vinden zijn.
Rinkelt die telefoon vandaag nog? Wordt in 2017 nog opgenomen?
Vult het schelle geluid de lege straten? Is het abonnement verlengd?
Als bevolking overal stijgt waarom daalt het dan hier?
Werd de laatste telefoonrekening betaald?
Moeten we wachten tot er helemaal geen Doelenaar meer in de gids staat?
Is het een teken dat enkele mensen nog genoeg hoop hebben?
Shrijft dit boek geschiedenis als laatse telefoongids voor Doel? Is dit een geschiedenisboek?

Als ik je opbel, geef je me dan antwoord?

“De Overdracht van Tradities” – Morgane Lahaye

Het object sprak mij aan omdat het voor mij stond voor de kinderen die terug in Doel komen feestvieren. De kinderen die terug een nieuw toekomstperspectief bieden. Er worden opnieuw oude gebruiken doorgegeven en nieuwe herinneringen gemaakt.

Er hangt ook een andere betekenis aan vast, namelijk die van de landbouw die altijd al een belangrijke rol speelde in de Polders. De handen symboliseren het urenlange wroeten in de aarde van de boeren.

Het object heeft ook een luguber kantje. De handen kunnen gezien worden als handen die uit graven kruipen. Dat staat dan weer voor de doodse sfeer die nu in Doel heerst. Het vormt dus ook een aanklacht. De vernieling van deze dorpsgemeenschap mag niet onopgemerkt voorbij gaan.

“Het Doodsprentje” – Sil Vintioen

Dit doodsprentje is een aanklacht tegen de onmenselijke manier waarop de bewoners van Doel –én haar Polders- reeds jarenlang door de beleidsmakers worden behandeld. Tientallen gezinnen –elk met hun eigen waardevolle verhaal- werden zonder pardon op straat gezet omwille van de zogenaamde ‘natuurcompensatiegebieden’.

Wat nog rest zijn lege huizen met inderhaast achtergelaten herinneringen, gaande van kledingstukken tot röntgenfoto’s, overgelaten aan de natuurelementen. De verhalen achter deze herinneringen zullen we waarschijnlijk nooit meer te weten komen, ze zijn verworden tot anoniem publiek goed…

Maar juist daarom is het belangrijk deze herinneringen aan te grijpen als een kans tot protest, zodat we hen, die zonder enige vorm van empathie over het lot van vele onschuldige mensen beslissen, op de gevolgen van hun daden wijzen.

 

“Het Hoefijzer” – Dries Coopman

Een intrigerend object, omdat het een veranderende levensstijl in de Polders weerspiegelt. Waar vroeger de schuren voor voedselopslag dienden, werden ze menagerieën. Het paard als landbouwhulp is verdwenen en vervangen door machines.

Dit restant van een hoefijzer illustreert de verandering binnen onze maatschappij en doet ons even stilstaan bij hoe het vroeger was. Ook al verdween dit artefact uit het collectieve geheugen, werd het omhoog geploegd en gelinkt met het verleden. Dit hoefijzer is een deel van het erfgoed van Doel, de Polders en de vroegere landbouw. Het doet ons even achterom kijken.